Checklist lễ vật
Chọn mâm gọn hay đầy đủ hơn, mặn hay chay, và vùng miền — danh sách tự điều chỉnh theo lựa chọn. Tra từng lễ vật nếu cần giải thích chi tiết từng món.
Gợi ý tham khảo — bạn có thể rút gọn hoặc thêm theo tục nhà. Tick từng món được lưu trên trình duyệt này.
Muốn đọc gợi ý chi tiết từng món (mặn/chay, vùng miền)? Mở phần lễ vật trên trang văn khấn.
Văn khấn dùng trong nghi lễ này
Trình tự từng bước
- 1. Chuẩn bị mâm tất niên
Mâm đầy đủ hơn ngày thường: gà luộc, xôi, bánh chưng/tét, hoa quả Tết. Một số nhà cúng ở sân hoặc cửa trước.
- 2. Dọn ban thờ, bày mâm
Lau sạch bàn thờ, thay nước lọ. Bày mâm trước khi thắp hương.
- 3. Thắp hương, vái lạy
Cúng Thổ Công, gia tiên. Giữ không khí trang nghiêm, tránh ồn ào.
- 4. Đọc văn khấn Tất niên
Đọc bài khấn tất niên và bài gia tiên. Có thể đọc thêm lời cảm ơn năm cũ theo cách gia đình.
- 5. Hạ lễ, chuẩn bị Giao thừa
Hạ mâm hoặc giữ mâm tùy nhà. Chuẩn bị hương, nến cho lễ Giao thừa lúc 0h — tách riêng nếu cần.
Sau khi khấn
Hạ lễ sau khi cúng; mâm Tết thường giữ đến mùng 1. Không hóa vàng tất niên — hóa vàng thường làm mùng 3 Tết. Dọn bát hương, chuẩn bị mâm Giao thừa riêng nếu nhà tách hai lễ.
Trường hợp thực tế
- Nhà anh Tuấn năm thiếu (29 Tết): chiều 29 cúng tất niên lúc 17h, mâm gọn vì chuẩn bị Giao thừa — 0h cả nhà ra sân cúng Giao thừa riêng.
- Gia đình chị Lan 30 Tết: cúng tất niên trong nhà 18h, giữ mâm đến mùng 1 — không dọn hết vì coi là mâm Tết.
Khác nhau theo vùng
Phong tục không giống nhau giữa Bắc – Trung – Nam. Bạn chọn đúng tục nhà mình, không cần làm đủ mọi mục dưới đây.
- Miền Bắc: tất niên chiều 30 (hoặc 29) rất phổ biến; mâm đầy đủ.
- Miền Nam: tương tự; có nhà gộp tất niên và chuẩn bị Giao thừa liền một buổi.
- Tùy nhà: thời điểm chiều cụ thể khác nhau — quan trọng là trước 0h Giao thừa.
| Vùng | Loại | Chi tiết |
|---|---|---|
| Miền Bắc | Lễ vật · Bánh chưng, cỗ tất niên | Miền Bắc thường có bánh chưng hoặc bánh tét trên mâm tất niên — miền Nam có thể dùng bánh tét. |
Lưu ý dễ nhầm
- Nhầm 30 Tết với mùng 1 — tất niên là chiều cuối năm cũ.
- Năm thiếu phải cúng 29, không đợi 30.
- Không cúng tất niên sau Giao thừa — lúc đó đã sang năm mới.
Câu hỏi thường gặp
Tất niên cúng ngày nào?
Chiều 30 tháng Chạp. Nếu năm thiếu (tháng Chạp chỉ 29 ngày) thì chiều 29 tháng Chạp. Tra lịch âm để chắc chắn.
Tất niên khác Giao thừa thế nào?
Tất niên = tiễn năm cũ (chiều 30 Tết). Giao thừa = đón năm mới (đúng 0h mùng 1). Hai lễ riêng; nhiều nhà làm cả hai.
Tất niên có hóa vàng không?
Không phổ biến. Hóa vàng thường làm mùng 3 Tết. Tất niên chỉ cúng và hạ lễ.